strona 2

Ta Swenta Woyna – Ta Szwéntá Wojna (analiza zapisu i transkrypcja str. 1-3)

Wstępna analiza ortografii Jakuba Sczepana
Oryginalny zapis, zastosowany przez tłumacza Jakuba Sczepana, wymaga przede wszystkim pewnego obycia z dawną niemiecką ortografią. Generalnie jest spójna z tym, co można przeczytać w wyciągach z mazurskojęzycznych listów czy pamiętników. Bardzo często pomija Sczepan zmiękczenia, pisząc końcówki „nu”, „na”, zamiast „niu” „nia”, czy wcześniej wspomniane „mn”, choć na Mazurach notowano jak dotąd formy „mni”. Dałoby się jego nawet z kaszubieniem pomylić, bowiem Sczepan często zapisywał „dz” „s”, „z” tam, gdzie z pewnością wymawiano „dź”, „ś”, ź”, o czym świadczą praktycznie wszelkie inne źródła mazurskiego.

Kolejne dwie sprawy, które mogą wprowadzać w zakłopotanie osobę niewprawioną w czytanie dawnej niemieckiej ortografii to litera „g”, która w towarzystwie samogłosek często oznacza „j”, np. „stogi” to „stoji”, „Nadzega” to „Nadzieja”. W wygłosie (na końcu) „g” należy czytać jak „ch”, np. w słowie teg – tech, a więc tych.

Ostatnim dużym kłopotem może być zapis „cz”. Otóż kto miał styczność ze starymi niemieckimi tekstami, ten wie, że jest to oznaczenie na dzisiejsze „tz”, a więc nasze „c” (przykładowo Kacze – Katze). Osoba niemająca na to względu mogłaby dojść do wniosku, że nie tylko Sczepan nie mazurzy tej konkretnej spółgłoski, mało tego on masowo daje się zwieść hiperpoprawności (por. czo – co, czałi – całi)! Nie wydaje się to zbyt prawdopodobne.

Zastanawia także brak pochyleń (á, é, a nawet ó). O ile pierwsze dwie mogły być rzadko używane bądź słabo identyfikowalne dla Sczepana, o tyle czasami widać zaznaczenie ó jako o z umlautem. Zdarza się to jednak niezwykle rzadko, a w pozostałych przypadkach mamy „o”. Być może ó było bliższe mazurskiemu uchu do litery „o”, niż „u” (wymowa pośrednia tak właśnie brzmi), a być może zawinił tu brak czcionek. Z drugiej jednak strony, równie dobrze mógł Sczepan próbować we wszystkich tych miejscach zastosować o umlaut, skoro już widać, że wpadał czasem na taki pomysł.

Dlatego też, by oszczędzić czytelnikom męki z tą ortografią (i szwabachą), postanowiłem zamieszczać po fragmencie transkrypcję oryginalnego zapisu, a obok zapisu proponowanego przeze mnie (z uwzględnieniem cech zachodniej mazurszczyzny, a więc przykładowo „mni”, a nie „ni”, twarde „n” zamiast „ń” przed spółgłoską, końcówkę -ka, zamiast -kia)

Stróna 1

Ta Swenta Woyna
prowadzona od
Pana Boga
przećiwko Diabłozy
Allbo:
Utrata i Nazatwigranie tego Mnasta
Człowzeci-Dusi
Od
Jana Buniana
"Ja otworze wpodobzenstwach
Usta moie, wipowzem skrite rzeczi
od załozenia Swiata"
Matteius 13, 35

Cena 2 Marki 50 Pf.

Nowo obrozona i widana od chrześcianskego
Zwionzku Zmorcisnowy stroni Kraiu Nemneckego
w Niemneckem Jenziku

Roku 1900
Przetłomacona na Polski-jenzik, w Staro-Pruski-Mowzie,
od Gornika Jacuba Sczepana w Mnesće Herne. Westfahlach.
On iö sam ieden widaie, i Rossiła na czałi Swat.
Ta Szwéntá Wojna
prowadzóná ôd
Pana Boga
prżecziwko Diabłozi
Albo:
Ûtrata ji Nazád Wigranie tégo Mniasta
Cłowziecÿ-Dusÿ
Ôd
Jána Buniána
"Já ôtworże w podobziénstwach
Ûsta moje, wipowziém skrite rżecÿ
ôd załozéniá Szwata"
Matteius 13, 35

Céna 2 Marki 50 Pf.

Nowo ôbrozóná ji widaná ôd chrżeszczijánskiégo
Zwiónzku z Morcÿznowi Strónÿ Kraju Niémnieckiégo
w niémnieckiém jénzÿku

Roku 1900
Prżetłómacóná na polski jénzÿk, w staropruski mowzie
ôd górnika Jakuba Scepána w mnieszczie Herne. Westfalach
Ón jó sam jedén widaje ji rozsÿłá na całi szwat.

Stróna 2
strona 2
Mnasto Człowziecadusa – Mniasto Cłowziecá Dusa

Stróna 3

 

Zawzeraioncze-Przenasnacenie

Piersa Czonstka
Ten Czas Grzechu i Dopadnenćie

Strona
1. Roz. Mnasto Człowzeca-Dusa iest Koruno stworzonech Rzecy 1
2. Diabeł wesmnie Obsiadłosc od tego Mnasta 15
3. Mnasto znaidije sie w lichem połozenu, Uwagi do iego Wiratowania 28
4. Odesłanie iedni Armigi Krola Pana Boga ku gi Wiratowanu 40
5. Daremne wołanie do Mnasta, zebi szie Zon-doscom Krola oddało 46
6. Porzutka na Mnasto Człowzeco-Duse 57
7. Powontpsiwana Zwićenstwa 62
8. Wibawzićel sam sie obiawzi 73

Druga Czonstka
Ten czas Powroczenia sie, i Pokuta
1. Roz. Pierwse Zniscenie Diabła 83
2. Jednakes Przeswicenzenie tego samego 101
3. Ta załuioncza Człowzecza-Dusa woła naiw-przod daremno o Łaske do Wibawzićela 115
4. Jednak wcongnie Wibawzicel w pokutuionczo Człowzeco-Duse 129
5. Wdzencne Przetnenene tego Mnasta 144
6. Sond nad Diabelnikani 150
7. Nowa wspamnałosc znaiduiesie w Mnescie Człowzeci-Dusi 169
Zawzierajónce-Prżenaznacénie

Piérsá Cónstka
Tén cas grżechu ji dopadniénczie

Stróna
1. Roz. Mniasto Cłowziecá-Dusa jest korónó stworżónéch rżecÿ 1
2. Diabeł weżmnie ôbsziadłoszcz ôd tégo mniasta 15
3. Mniasto znajduje szie w lichém połozéniu, Uwagi do jégo wiratowaniá 28
4. Ôdesłanie jednÿ armiji króla Pana Boga ku ji wiratowaniu 40
5. Daremne wołanie do mniasta, zebi szie Zóndoszczióm króla ôddało 46
6. Porżutka na mniasto Cłowziecó-Duse 57
7. Powóntpsiéwania zwicziénstwa 62
8. Wibawzicziel sam szie objawzi 73

Drugá Cónstka
Tén cas powrócéniá szie, ji pokuta
1. Roz. Piérwse zniscénie Diabła 83
2. Jednakiez prżezwicénzénie tégo samégo 101
3. Ta załujóncá Cłowziecá-Dusa woła nájwprżód daremno ô łaske do Wibawzicziela 115
4. Jednak wcziongnie wibawzicziel w pokutujóncó Cłowziecó-Duse 129
5. Wdżiéncne prżetniéniénie tégo mniasta 144
6. Sónd nad diabelnikani 150
7. Nowa wspamniałoszcz znájduje szie w mnieszczie Cłowziecÿ-Dusÿ 169

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

four × 3 =