Słownik

(SŁOWNIK W BUDOWIE)

Ponieważ do dziś nie udało się nikomu stworzyć ustandaryzowanej mowy mazurskiej, której propagowanie jest niezbędne, jeśli chcemy poważnie myśleć o zachowaniu gádki, postanowiłem zająć się pracami nad ujednoliconym słownikiem mazurskim, który pojawi się ostatecznie na tej stronie. Jest to zadanie niezwykle trudne – dziś mową mazurską posługuje się garstka ludzi, a mowa ta jest często bardzo zniekształcona. Dlatego za wzór do naśladowania uznałem źródła spisywane w latach 1900-1970, kiedy to mowa mazurska była jeszcze bardzo żywotna i zachowywała wiele unikalnych cech. Inną trudnością jest fakt, że mazurski nie posiadał formy pisanej – dlatego też musiałem stworzyć własną ortografię, odzwierciedlającą tendencje w wymowie. Ostatnim wielkim wyzwaniem jest fakt, że ponieważ nie wytworzył się jeden standard mowy mazurskiej, mamy do czynienia z ogromną wewnętrzną różnorodnością, którą należy pogodzić i opisać przy pomocy nowej ortografii.
Podstawowy podział to gwara zachodniomazurska i wschodniomazurska. Można jednakże wyróżnić cechy charakterystyczne tylko dla północnych i środkowych części Mazur. Ponieważ znaczna część mieszkańców Ostródzkiego także poczuwała się do mazurskości za sprawą wspólnej kultury i religii, mimo znaczących różnic językowych staram się także uwzględnić i cechy ostródzkie. Robię to jednak przede wszystkim wtedy, gdy nie uderza to w spójność systemu, jakim jest mowa mazurska (np. nie uwzględniam braku mazurzenia w Ostródzkim, będącego podstawą mowy mazurskiej w pozostałych obszarach).

Najważniejsze źródła, z których korzystam:

  • tomy Słownika Gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur
  • słownik Güntera Dondera (wariant wschodniomazurski)
  • Północno-polskie teksty gwarowe Kazimierza Nitscha
  • dzieła Oskara Kolberga, szczególnie Mazury Pruskie
  • dzieła Karola Małłka (np. Mazurska Jutrznia na Gody)
  • opowiadania mazurskie Dietmara Serafina
  • słowniki internetowe, na czele ze słownikiem Erwina Kruka
  • relacje Mazurów i ich potomków

Mry100
Sytuacja językowa po II wojnie światowej. W porównaniu z początkiem XIX wieku mowa mazurska znikła z okolic Kętrzyna, Gołdapi i Węgorzewa.

Strona poświęcona mazurskiej mowie, tradycji i historii