Słownik

(SŁOWNIK W BUDOWIE)

Ponieważ do dziś nie udało się nikomu stworzyć ustandaryzowanej mowy mazurskiej, której propagowanie jest niezbędne, jeśli chcemy poważnie myśleć o zachowaniu gádki, postanowiłem zająć się pracami nad ujednoliconym słownikiem mazurskim, który pojawi się ostatecznie na tej stronie. Jest to zadanie niezwykle trudne – dziś mową mazurską posługuje się garstka ludzi, a mowa ta jest często bardzo zniekształcona. Dlatego za wzór do naśladowania uznałem źródła spisywane w latach 1900-1970, kiedy to mowa mazurska była jeszcze bardzo żywotna i zachowywała wiele unikalnych cech. Inną trudnością jest fakt, że mazurski nie posiadał formy pisanej – dlatego też musiałem stworzyć własną ortografię, odzwierciedlającą tendencje w wymowie. Ostatnim wielkim wyzwaniem jest fakt, że ponieważ nie wytworzył się jeden standard mowy mazurskiej, mamy do czynienia z ogromną wewnętrzną różnorodnością, którą należy pogodzić i opisać przy pomocy nowej ortografii.
Podstawowy podział to gwara zachodniomazurska i wschodniomazurska. Można jednakże wyróżnić cechy charakterystyczne tylko dla północnych i środkowych części Mazur. Ponieważ znaczna część mieszkańców Ostródzkiego także poczuwała się do mazurskości za sprawą wspólnej kultury i religii, mimo znaczących różnic językowych staram się także uwzględnić i cechy ostródzkie. Robię to jednak przede wszystkim wtedy, gdy nie uderza to w spójność systemu, jakim jest mowa mazurska (np. nie uwzględniam braku mazurzenia w Ostródzkim, będącego podstawą mowy mazurskiej w pozostałych obszarach).

Najważniejsze źródła, z których korzystam:

  • tomy Słownika Gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur oraz jego kartoteka
  • Ta Swenta Woyna J. Sczepana – 350 stron tłumaczenia powieści na mazurski z 1900 roku
  • słownik Güntera Dondera (wariant wschodniomazurski)
  • Północno-polskie teksty gwarowe Kazimierza Nitscha
  • zbiory Oskara Kolberga, szczególnie Mazury Pruskie
  • dzieła Karola Małłka (np. Mazurska Jutrznia na Gody)
  • opowiadania mazurskie Dietmara Serafina
  • słowniki internetowe, na czele ze słownikiem Erwina Kruka
  • relacje Mazurów i ich potomków
  • inne pomniejsze teksty zachowane po mazursku

Mry100
Sytuacja językowa po II wojnie światowej. W porównaniu z początkiem XIX wieku mowa mazurska znikła z okolic Kętrzyna, Gołdapi i Węgorzewa.

Przed rozpoczęciem czytania słownika  warto zajrzeć do działu Ortografia i Wymowa, a także zapoznać się z paroma niżej zapisanymi uwagami:
1) niektóre słowa zapisuję opcjonalnie w dwu lub kilku wersjach. Szczególnie w zapożyczeniach w okolicach Mrągowa i Giżycka -ge-, -gi- się zmiękczało do -je-, -jé-, -ji-, lub nawet -zie-, -zi-.
2) Asynchronicznej wymowie podlegały szczególnie na tym samym obszarze -rij-, -lij-, -dij-, -mij-, i tak ze słów radijo, atlerijá, malarijá, Warnijá powstawały warianty radzio, atlerziá, malarziá, Warmziá. Nie są to warianty przeważające, ale tak ciekawe, że warto je uwzględnić jako opcjonalne.
3) Z rzadka mogą się znaleźć także w słowniku formy hipotetyczne, wynikające z wyrównania do typowych cech mazurskich – np. poświadczone antrakt – podanie, wniosek oraz antracht, hipotetyczna forma zgodna z cechą kt -> cht (jak np. znane kto -> chto, rektór -> rechtór).
4) W kolumnie „Uwagi” mogą znaleźć się także informacje nt. nietypowego odmieniania słów, kontekstu, kolokacji etc.

Mazurská GádkäPolskiUwagi
aa
a mój jej!o jeny!
abéndszterngwiazda wieczorna
abéntojraprzygoda
abfalodpad
abiaby, niczym, tylko
ablézunekzwolnienie od podatku, ulga podatkowa
aboalbo, czy (spójnikowe), lub
abo niejeżeli nie, jeśli nie
aboczczyż
azaliczyż
absztalowaczzatrudnić, wynająć do pracy
absztisikantabsztyfikant, zalotnik
absztifsikantabsztyfikant, zalotnik
ábzacobcas
achach
achtelbeczułka
achtelekbeczułka
achtowaczpilnować, uważać
achtowacz (na co)zwracać uwagę na co
aczacz, choć
adjeżegnaj
adresadres
adresaadres
adsiudantadiutant
adwéntadwent
adwéntowiadwentowy
adwókatadwokat
agéntagent, operator
agitacÿjáagitacjamiękkie g, ajitacÿjá, azitacÿja
agitatóragitatormiękkie g, ajitatór, azitatór
agitérowaczagitowaćmiękkie g, ajitérowacz, azitérowacz
agrésagrestnowsze
agréstagrestnowsze
ahaaha
ajaj
ajéjoj, aj, ojej
ajmerwiadro
ákäcÿjáakacja
akordakord
akordkäakord
aksa
aksamitnÿaksamitnymi
akselnaramiennik
akselmaszinasieczkarnia
aksénbuksapochwa piasty
aksfuterpróg wozu, belka na osi wozuruchome e
aksmasÿnasieczkarnia
aksmaszinasieczkarnia
aktprzedstawienie, ceremonia
akuratdokładnie, właśnie
akuratniedokładnie
akuserkäakuszerkaä
alwęgorz
alarmalarm
alarmowaczalarmować
aláunałun
alboziémalbowiem
albowziémalbowiem
albumalbum
aleale
ale gdżiezskądże
ale dżiezskądże
aleczlecz
alejaaleja
alelujaalleluja
alezależ, ale
alkiérżalkierz, sypialnia
alniółanioł
ambapustak
ambónaambona (myśliwska)
ambóskowadło
aménamen
amerikpług
amerikánpług
amerikanskiamerykański
AmerikäAmeryka
amisterkwatermistrzmi
amóniákamoniak
amónziákamoniak, nawóz amoniakowy
amturząd
amtmanurzędnik
analfabetaanalfabeta
ancuchgarnitur,strój męski
ancuggarnitur,strój męski
ancÿchristantychryst
andiweklowacz szierozwijać się
androwacz sziezmieniać się
anémowaczprzypuszczać
anglowaczwędkować
angréstagrest
aniani
anibiniby, niczym, jak
anieleaniołowie
anielianiołowie
anielskianielski
aniółanioł
aniółekjemioła
aniołianiołowie
aniołkinoski klonu
ankerhaczyk w kształcie kotwicy, kotwica
anker-trżihaczyk z trzema kotwicami
ankerekhaczyk w kształcie kotwicy, kotwica
annielianiołowie
anniółanioł
anniołecekaniołeczek
anniołozieaniołowie
anniołowzieaniołowie
anoale, lecz
anordinowaczzarządzić, rozkazać, rozkazywać
anozieprzodkowie
anowzieprzodkowie
ansztelowaczzatrudnić na stałe do pracy
antabaklamka
antlagierpomocnikmiękkie g, antlajier, antlazier
antraktpodanie, wniosek
antrachtpodanie, wniosekhip.
antwortowaczodpowiadać, odpowiedzieć
anungpojęcie
anÿjak, niby
anÿprzodkowie
anÿ kiedibitak jakby
anzÿdlerosadnikpl. anzydleri
aparataparatura, instrument, urządzenie
ápártosobno, oddzielnie
ápártnieosobno, oddzielnie
ápártnoosobno, oddzielnie
ápártnÿdziwak, odludek, osobny
apémotwartyteż uapém
apetitapetyt
apfelkuchszarlotka
aplagämiejsce spuszczania pni do wody
aplégierodnóżka, żniwiarka pokosowamiękkie g, apléjier, aplézier
apostółapostoł
apótékárżaptekarz
apótekäapteka
aprélkwiecieńw aprélu, w apréla
aprilkwiecieńw aprilu, w aprila
abszidodjazd
abszlepowaczbronować
abszlepowiwaczbronować3. os abszlepowiwá
aptékarskiaptekarski
aptékárżaptekarz
aptékäapteka
ararteż ha-, ua-
arakarak
arbejcamturząd pracy
arbejcancuchodzież robocza
arbejcancugodzież robocza
arbejtowaczpracować
arbuzarbuzteż ha-, ua-
aréndadzierżawa
aréndárżdzierżawca
aréndowaczdzierżawić
arestareszt
arestowaczaresztować
arestowaniearesztowanie
áriklárjasnowidz, wróżbita
arkusarkusz
armataarmata
armatnÿarmatni
arméjáarmia
armijáarmia
arnijáarmia
artiknabudówka strychu
artilerijáartyleria-rij-, artilerziá
atlerijäartyleria-rij-, atlerziá
asfalasfalt
asfalowiasfaltowy
asfalówkäasfaltówka, droga asfaltowa
asfaltasfalt
asfaltdrogäasfaltówka, droga asfaltowa
asfaltowiasfaltowy
asfaltówkäasfaltówka, droga asfaltowa
asfaltsziosaasfaltówka, droga asfaltowa
asparagusasparagus
ásteraster
ásterekasterek
ásterkäaster
asziapopiół
asztichnÿporywczy, gwałtownyteż ha-
at!skądże!
atakatak
atakowaczatakować
atiknabudówka strychu
atikänabudówka strychu
atłasatłas
atłasowiatłasowy
atlétaatleta
atmowaczoddychać
áufalowaczprzeszkadzać
áuzejerstróż
áugenklapiklapki na oczy
áugustsierpień
áusskończony
áusdruknazwa, określenie, termin, wyrażenie
áussziepléfelłyżka wazowa
áussznÿtwcięcie, wycięcie
ÁustrijáAustria
áustrijackiaustriacki
áuswejsdowód osobisty
áutoauto, samochódtén áuto lub to áuto
áutobusautobus
azaż, gdy już
azaczyż
azazczyż
aze
azebiażeby
ba!ba!
babakobieta (pejoratywnie), babka (ciasto), strach na wróble, wiedźma, żebraczka
baba jéndzapołudnica
BábkiPlejady
bábkäkądziel, paprzyca, żebraczka
babójéndzapołudnica, wiedźma, czarownica
babracz sziebrudzić si
babskikobiecy, żeński
babuleckästaruszka
babulénkästaruszka
babuskästaruszka
babusziastaruszka
babzinakobiecina
babziniecbabiniec
babziónkästaruszka
babziskobabsko
bácekwidz
bácénieuwaga
bachdziecko
bachierbańka do mleka, kubek, kufelchi
bachädziewczynkachä
bachiérekkubek, kufelchi
bachórdziecko nieślubne
báckoziewidzowie
báckowziewidzowie
bácliwipamiętliwy, uważny, mający dobrą pamięć
bácnoszczuwaga
bácnÿuważny, ostrożny
bácÿczpamiętać, uważać, obserwować
bácÿcz na cobrać pod uwagę
badakąpiel
badaczbadać, sprawdzać, kontrolować
badacz siedowiadywać się, zgłębiać wiedzęcégo abo ô co
badaniebadanie, kontrola, przesłuchanie, sprawdzanie
badénhozÿkąpielówki
badewanawanna
badowaczkąpać, myć
badowacz sziekąpać się, myć się
badowaniekąpiel, mycie
baduraniedorajda
baduraczsylabizować
badwankäwanna
bagäteladrobiazg, bagatela
bagázbagaż
bagiénkobagno, jeziorko, oczko wodne, staw
bagniákłochynia
bagniskotorfowisko, mokradło
bagnistibagnisty, bagienny
bagnobagno
bagnowibagnisty, bagienny
bájaczbajać, opowiadać bajkiô cém
bájeckäbajka, bajeczka
bájkäbajka
bajniáłaźnia
bakfiszapodrostka, dorastająca dziewczyna, podlotek, młódka
bakipoliczki
bakterijábakteria-rij-, bakterziá
balbal (impreza)
bálbal (drewna), kładka
bal balprzywoływanie owiec
balapiłka
bałamucziczbałamucić, przeszkadzać, tracić czas, uwodzić, zawracać głowę
bałamustwostrata czasu, marnotrastwo czasu
bałamutflirciarz, kobieciarz
bałamutastrata czasu, marnotrastwo czasu
balanksérowaczwahać się (ruch), kołysać
báłcekbelka
baldachokap
baldachimbaldachim
báłdánbożek
baléjábalia, wanna
báłekbelka
balijábalia-lij-, balziá
balijkäwanienka
balikkładka, bijak
báłkbelka
báłkäbelka
bálkäbelka
balkónbalkon
balkóngokap
balónbalon, pęcherz, bebech
balowaczbalować
bałwánbałwan, fala
balźmiech w organach
balzambalsam
balzaminabalsamina
balzamowiaromatyczny, balsamiczny
balziérżfryzjer, balwierz
bambabiegun kołyski
bamlowaczkołysać się, dyndać
bankolej
banakolej, pociąg, wierzch kowadła
bancekława, ławka
bandabanda
banditbandyta
banditabandyterka, bandata bandita
bandónkäbandoneon, harmonia (instr.)
BandżiákWarmiakiron.
BandżiochWarmiakiron.
BandżiórWarmiakiron.
bandżiurkäpochwa, waginairon., kä
baniádynia, łeb
bánkbank
bankäbańka, kanka, ławka szkolna
bańkäbańka, kanka, komórka w plastrze miodu
bánkäbank
bankietbankiet
banófdworzec kolejowy
bantéjzaobręcz
baptistabaptystal. mn baptiste, baptisti
baramary, nosze dla zmarłych
barakbarak
bárákstóg, sterta
barakäbarak, buda, szałas
baránbaran
baránekbaranek
baránibarani
baránicaczapka z futra baraniego
baráninabaranina
barániowatibaranowaty (przypominający barana)
baránkowibarani
baránowibarani
barbadłobagno, mokradło
barchánbarchan, flanela
barchánowibarchanowy, flanelowy
barczbarć
bardzobardzo
barétberet
barétaberet
bariplecy, barki
bariłákgrubas, bambaryła
bariłeckäbarłyłka
bariłkäbaryłka, beczka, beczułka
barkäcz szieprzejawiać popęd płciowy (koty, króliki, owce)
barkäbarka
barłógmarne posłanie, barłóg
barónbaron
barónesabaronowa
barżokońl. mn. barże, barżie
barzikbarwinek
barzobardzobarżi, ná(j)barżi
basbas, basetla
baséńzbiornik na naftę w lampie
baséniázbiornik na naftę w lampie
bastabasta
baszkämłotek drewniany
baszńbaśń
batbat
bátłódź
bátałódź
batalijónbatalion-lij-, batalzión
batlewziskobat
batleziskobat
baterijábateria-rij-, batalzión
batelziskobat
batógbat, kijek, rózga
batozÿskobat, bicz, biczysko
batrżeliskobat, bicz, biczysko
báuchrinapopręg
bawełabawełna
bawełnabawełna
bawelnabawełna
bawełniankämleczaj wełnianka
bawełniannÿbawełniany
bawełniowibawełniany
bawełnowibawełniany
báź báźprzywoływanie owiec
baziczbawić
bazicz sziebawić się
bażiu bażiuprzywoływanie owiec
bażlákbaranekhip.
bazÿ szie anÿ żiabanadyma się jak żaba
bazÿcz sziestroszyć się, nadymać się, złościć się
bełwánfala, bałwan (fala)
beżiu beżiuprzywoływanie owiec
bicz áusbyć skończonym, skończyć cośz cém
bojacz sziebać się
bojécz siebać się
bojóncÿstrachliwy, tchórzliwy
co nieżeby nie, abyś nie(+ czas. teraz) - psiluj, co szie nie ôbalis - uważaj, byś się nie przewrócił
dacz bácéniezwrócić uwagę, dopilnować
dacz bácnoszczzwrócić uwagę
ejdaksajaszczurka
ejnfachowinieskomplikowany, prosty
ejnladowaczzaprosić, zapraszać
ejnmachowaczkonserwować
ejnsziarapług jednoskibowy
ejntopdanie jednogarnkowe
ÉngielcÿkAnglik
éngielskiangielski
énglickiangielski
ÉnglijáAnglia
ÉnglijcÿkAnglik
énglijskiangielski
gádacz bájkieopowiadać bajkę
hallelujaalleluja
janiółanioł
jaltilerijáartyleria
klepacz bájkieopowiadać bajkę
móc bácÿczpamiętać
municÿjáamunicja
nie znacz réna ni ziecorapracować od rana do nocy
niédżielowi ancugstrój odświętny, strój niedzielny
ôpoziediwacz bájkieopowiadać bajkę
papsierżbaptysta
parchánflanela, barchan
parchinflanela, barchan
parchinowiflanelowy, barchanowy
po stari módżiestaromodnie
pószcz bankrutzbankrutować
pószcz w bankrutzbankrutować
powsednÿ ancugstrój codzienny
poziedacz bájkieopowiadać bajkę
prżiszcz ápártoddzielić się
psiespies
psiórnÿ balbal po darciu pierza
recaptrecepta
receptrecepta, przepis
RingäRyga
robotnÿ ancugodzież robocza
sznémánbałwan
szwéntowi ancugstrój odświętny, strój niedzielny
szwinie bagnobagno zwyczajne (rośl.)
tak cocoś takiego, coś tego typu
tile co akuratniew sam raz, wystarczająco
wéndżiczwędkować
widawacz balorganizować bal, wydawać bal
wizÿwacz balorganizować bal, wydawać bal
arastowaczaresztować
bómbáckäkołyska
bómbelekbombka choinkowa, fuksja
bómbónbańka na wodzie
bóndżbądź (albo)
bóndż to... aboalbo... albo
bónkbąk (ptak), bąk (owad), trzmiel, bąk (gazy)
beamterfunkcjonariusz, urzędnik, pracownik urzędubeamtr-
bebechbebech
bebechibebechy, wnętrzności
bebłaczgadać, mamrotać
bebłotmamrot (osoba)
beczikbecik
DunajDunajdo Dunaja
becÿrkbezirk (okręg administracyjny)
becéczbeczeć, płakać
beckäbeczkanowsze
becułeckäbeczułkanowsze
becułkäbeczułkanowsze
betkägrzyb niejadalny, grzyb gołąbek
bednárcÿkbednarz (zdrobniale)
bednárżbednarz
bédinowaczobsługiwać
befelarozkaz
wósztakiełbasa
béfsztikbefsztyk
begrejfowaczrozumieć, pojąć, pojmować
bejlákkałuża, sadzawka
bejdákkałuża, sadzawka
bekäczbekać (u owcy – przejawiać popęd)
belánbebech, brzuch zwierzątpálicz w belán – mieć zgagę, ból brzucha
belángrubas, bambaryła
belcÿkbeleczka
beleckäbeleczka
belekbelka
belkäbelka
bełcatibrzuchaty
bełcuchgrubas
bełdánfala, bałwan (fala)
bełdafala
bełdżiczfalować
bełkbrzuch
bełchbrzuch
bełkácgrubas, brzuchacz
bénzÿnabenzyna
banzÿnabenzyna
banzÿnowibenzynowy
bénzÿnowibenzynowy
berklejdimuzykanci, kapela muzyczna
berliczgrać muzykę
bérufzawódz bérufu wołacz – nazywać kogoś po zawodzie, według zawodu
bestowibzowy
bestijábestia
béncÿnabenzyna
béncÿnowibenzynowy
betdekäkapa, koc
betłuchägołąbek, grzyb – każdy oprócz prawdziwka
betłuskägołąbek (cukrówka, zielonawy, śmierdzący)
betłuskä sziwágołąbek zielonawy
betłuskä trujóncágołąbek wymiotny
betónbeton
tónbeton
betipościel
bestbez (drzewo)
szpanski bestbez lilak
cárnÿ bestbez czarny
bziáłi bestbez czarny
puchnióncÿ bestbez czarny
szwéntojannÿ bestbez czarny
bezbez (oprócz), przez, ponad, przeszło, podczas
bezboznikbezbożnik
bezecnÿbezecny
bezpapsiérnÿniemający dokumentów
bezpsiecnÿbezpieczny, pewny, niezawodny
bezpłatniebezpłatnie
bezpoprawnÿniepoprawny
bezpłatnÿbezpłatny
bezposzrednibezpośredni
bezposzredniobezpośrednio
bezuchowaczodwiedzić, odwiedzać+ biernik
bémbénbębenmsc bémbnu, l. mn. Bémbnÿ, bémbénÿ
bémbénbąbel na wodziebémbénÿ
bémbénekbębenek
bziadabieda, ubóstwo, kłopot, zmartwienie
ni má bziadinie ma problemu, nie ma zmartwienia
bziada zdejmujetrapi kłopot
bziadowacz sziebić się, mocować się, siłować się, iść w zapasy
pószcz na bziadiiść w zapasy
pószcz w bziadiiść w zapasy
bziálickäkobietka
bziáluchnÿbielutki
bzieluchnÿbielutki
bziálulkibielutki
bziálulkobielutko
bziálusziéńkibielutki
bziálusziéńkobielutko
bziáluszkibielutki
bzielutkibielutki
bziáłasÿbiaławy
bziáławibiaławy
bziáłeckäkobietka
zołtekżółtko
bziáłtekbiałko
bziółtekbiałko
bziáłekbiałko
bziáłkäkobieta, żona
bziáłtkobiałko
bziółtkobiałko
bziáłkowibiaławy
bziáłnÿbialy
bziáłnobiało
bziáłobiało
bziáłobiałko
bziáłogłowabiałogłowa
bziáłonocnÿ strójnocny, biały strój do spania
bziáłowatobiaławo
bziáłskikobiecy, damski, żeński
bziáłuskäkobietka
bziáłibiały, blady
bziáłá wodaczysta woda
bziáłi mrózszron
Bziáłi RusekBiałorusin
bziáłebielizna
bziáłebiałko
biberbóbr
biblijábiblia
biblicniezgodnie z Biblią
biblijnÿbiblijny
bibloteckäbiblioteczka
biblotekäbiblioteka
bzicziebicie
bzicbicz, bijak, rzemień u bata
bzicákrzemień u bata
bziczbić, wbijać, przybijać, tłoczyć (olej), strzelać (z broni, armaty), okazywać popęd płciowy (o klaczy)
bzicz ôklaskioklaskiwać, bić brawo
bzicz w cobyć podobnym do czegoś
bzitizdeklarowany (o ludziach)
bzicz sziebić się, okazywać popęd płciowy (o klaczy)
bzidłorama w warsztacie tkackim
bzidłirama w warsztacie tkackim
bziédabieda, ubóstwo, kłopot, zmartwienie
bziédamól, ćma
bziédawózek dwukołowy
bziédákbiedak
bziédkäwózek dwukołowy
bziédniéczchudnąć, mizernieć
bziédnÿbiedny, ubogi
bziédowaczcierpieć biedę, żyć w niedostatku, narzekać, martwić się
bziecbiec, biegnąć
bziedrónkäbiedronka
bziegbieg (fizycznie, ale też o czasie, o trasie ryb)
bziegipłozy sań
bziegäczbiec, biegać, przejawiać popęd płciowy (o krowie)
bziegunbiegun (przy kołysce itd.)
bziélłąka, biel, białko w oku, białko jajka, pastwisko
bziélałąka, biel, białko w oku, białko jajka, pastwisko
bziélákbiel (warstwa drzewa pod korą)
bziéléczbieleć
bziéléniebielenie
bziélicabielica
bziélicowatibielicowy
bziéliczbielić
bziélidłowybielacz, bielizna
bziéliznabielizna, białe płótno
bziélmobielmo
bziélnikłąka, pastwisko, miejsce do bielenia ubrań
bziélunwybielacz
biérgelżiknapiwek
biérgelcziknapiwek
bzieriwaczporywać
bziezéczbiec, biegać, spieszyć
bziezóncÿbieżący (o wodzie)
bifekredens
bufekredens
bigielwieszak, strzemięmiękkie g, l. Mn bigle, biźle
bzigielwieszak, strzemięmiękkie g
biglowaczprasować
bziglowaczprasować
biglowizakrzywiony, półkolisty
bziglowizakrzywiony, półkolisty
bzijaczbić (wielokroć)
bzijacz sziebić się (wielokroć)
bzijákbijak, bitny człowiek
bijónpiwonia
biksapuszka
bildowacztworzyć, formować, kształtować
bildowanÿwykształcony
bildunekwykształcenie
biljetbilet, pisemne zaproszenieTeż: bilziet
bilgartibilard
bindakrawat, pas u uprzężyteż: podpaska?
binderkrawat, snopowiązałka, wiązar
bindfadasznurek, linka
béndfadasznurek, linka
bindkietałańcuch na szyję konia
bindowaczłączyć, wiązać
bindugämiejsce, gdzie spuszcza się drewno do wody
bziéndugämiejsce, gdzie spuszcza się drewno do wody
bziodrabiodro
bziodrobiodro
bziedrabiodro
biskupbiskup
biszuneknasyp
bitowaczproponować, oferować, zachęcać, życzyć
bitowacz szieoferować się, zaoferować się
bzitwabitwa, bijatyka, bójka
bziurobiuro
blachäblacha, blaszane narzędzia, elementy
blachácblaszane naczynie, duża bańka do mleka
blachánblaszane naczynie, duża bańka do mleka
blachánekpuszka
blachfladaplacek na blasze robiony
blachowiblaszany
blacécz, blecéczbeczećblace; też: miałczeć o kocie
bladojasnoniebiesko
bladojasnojasnoniebiesko
bladojasnÿjasnoniebieski
bladomodrijasnoniebieski
bladiblady
blejféder, blejsztiftołówek
farbowi blejsztiftkredka
blamerowacznarzekać? Zmyślać?já nie blameruje, co to ni má cukru
blasÿjerowaczranić
blasÿjerowanÿranny
blasziákchleb wypiekany na blasze
blasanÿ, blasannÿblaszany
blaskäblaszka, forma do ciasta
blátblat, pióro wiosła, liść, płyta kuchenna, piec
blátapłyta kuchenna, piec
blátuseknosek klonu
bláuowatiniebieskawy
blázapęcherz ryby
blecekpieszczotliwie do cielęcia
bléj, bléjaleszcz
bléjowipodobny do leszcza, przeznaczony dla leszcza
bléjówkäsieć na leszcze
blénda, blandalamówka, obszycie, naszywka
bléndkäbłyszczka
blésgwiazdka na czole konia, strzałka na czole konia
blésákłysy człowiekpor. Blés
blewéndżiczbajać, gadać byle co
blinka, blinkerbłyszczka
bliskibliskiblizsÿ, ná(j)-
bliskobliskoblizÿ, ná(j)-
bliskoszczbliskość
bliznablizna, skaza na płótnie
bliżnÿbliźni
bliżniéntabliźnięta
blokblok
blok do céchowaniáblok rysunkowy
blóndblond
blóndasblondyn, blondas
blóndkäblondynka
blóndinblondyn
blóndina, blóndinkäblondynka
blu, bluprzywoływanie cieląt
bluménkól, blumowi kólkalafior
blumtopdoniczka
blumtopakwiaty doniczkowe
bluzabluzal.mn bluzÿ, bluze; dot. Przede wszystkim stroju kobiecego
bluzkäbluza, bluzkadot. Przede wszystkim stroju kobiecego
błagäczbłagać
błagidelikatny
błazéństwobłahostki
błóndbłądwprowadżicz w błónd
błóndżiczbłądzić
błónkäniebłądzenie, błąkanieteż: błókänie
błoczistibłocisty
błogosłaziczbłogosławićbłogosławzicz
błogosłaziénstwobłogosławieństwobłogosławziénstwo
błónabłona
błóniebłonie
błónkädrzazga, łuczywo
błotnÿbłotny
błotobłoto, muł, bagno
błiskbłyszczka
błiskäcz szielśnić, świecić się
bliskäłkäbłyszczka
błiskotkä, błiskäbłyszczka
bobo
bochiénbochen
bochiénekbochenek
bochiénusekbochenekzdrobniale
bócziánbocian, pelargonia
bócziánicabocianica
bócziekbocian
bocnÿboczny
boculekboczna deska w wozie
boczboekspresywnie
bodájoby, niech, zdaje się, chyba, podobno
bodáj czie (käduk)a niech cię!
bodájzeoby, niech
bogäczicz sziebogacić się
bogästwobogactwo, zamożność
bogácbogacz
bogätobogato
bogätibogaty
bogobojalnÿbogobojny
bogoborcabezbożnik
bojboj (materiał)
bojażńbojaźń
bojowaczbojować
bojoziskopole bitwybojowzisko
bojownikbojownikl.mn bojowniki
bojowibojowy (z materiału boj)
bojówkäbojówka, ciepła halka
bokbokz bokä, z boku
prżi boku, z bokä, na bokuobok
bokbaran niekastrowany, wiatrak typu Bock
bólc, bólec, bultbolec, duży gwódź do łączenia elementów konstrukcji, dusza żelazkal.mn bólce, bulti
boléczbolećboli
boléczubolewaćboleje
bolénieból
ôd brżuchä boléniádo niczego, nic niewartTeż: ôd bruchä boléniä
bólésnoboleśnie, smutno, żałośnie
bólésnÿbolesny
bólészczicz sziesmucić się
bólészczboleść, ból psychiczny
boléwaczpobolewać
bómbabombaDop. l. mn Bómbów, bómba zapáléjóncá – bomba zapalająca
pénkäczwybuchać (o bombie)
bómbardérowaczbombardować
bómbkä, bómkäSzklanka (miarka napoju)bómkä wódki
bómbóncukierekl.mn bómbónÿ, bómbónie, bómbónkse
bómbónekcukierek
bómwolbawełnadop. l. poj bómwolu
bón, bónÿfasola, kawa ziarnistarzadziej bób, groch
bóndkäblacek z resztek ciasta
bónikfasola, kawa ziarnista
bónowaczhulać, szwendać się
bóntowaczwymiotować
bórwiertło
bórmaszina, bórmasÿnawiertarka
bordówibordowy
boreklas, mały bór
borgpożyczkana borg – na kredyt
borgowaczpożyczać, przenośnie: odpuścić, darować
borkäcienka kora
bornÿleśny
bórowaniewiercenie
borozinÿborówki brusznice, borówki czerniceborowzinÿ
bórowÿborowy, leśny, też o człowieku: leśniczy
borówkä, barówkäborówka brusznica, borówka czernica
bórowá maszinawiertarka
borsukborsuklezÿ jek borsuk w łozu

Strona poświęcona mazurskiej mowie, tradycji i historii